Lekkie pióro

……………………………………………………………………………………………………

GUTENBERG NIE WYNALAZŁ DRUKU

skrót artykułu

(…)Opat Johannes Trithemius w dziele „De laude scriptorum” z 1494 r. zachwalał swym mnichom pracę kopistów, którzy znajdowali wszak pożyteczne zajęcie dla rąk, zachętę do pilności, pobożność, znajomość Pisma Św., i nieśmiertelność, bo pergamin ma szansę przetrwać nawet i 1000 lat. Dzieło to opublikował jednak…drukiem w miejscowej drukarni, którą z powodu częstego korzystania z jej usług zaczęto nazywać drukarnią opactwa Sponheimskiego…

Niewątpliwie jednak wraz z wynalezieniem druku nastąpił przełom w kulturze, a pozycja książki drukowanej stale się umacniała, aż całkowicie wyparła ręczną pracę kopistów.

Przypuszcza się, że w samym tylko XVI wieku ogółem wydrukowano  500 tys. tytułów, każdy  w nakładzie  sięgającym  czasem kilku tysięcy egzemplarzy, a wśród nich dzieła znane i uznane oraz podręczniki, kalendarze, poradniki, literaturę rozrywkową czy dewocyjną. Wydawcy prowadzili przede wszystkim sprzedaż własnych tytułów,  wystawiali swoje kramy w pobliżu uczelni, urzędów, na jarmarkach, odpustach, czy na sejmach. Często  w swoich rękach skupiali wszystkie etapy produkcji, od wytwarzania papieru, druku, oprawy, aż po sprzedaż. Czasem korzystali z usług kupców, którzy handlowali obok książek rozmaitym asortymentem. Jedni i drudzy zwalczali introligatorów trudniących się pokątnym handlem wartościowych druków. Od  1473 roku zaczęły się odbywać targi księgarskie we Frankfurcie nad Menem. W połowie XVI wieku dołączyły targi lipskie, praskie, weneckie.

(…)Druk o mały włos nie doszedł do skutku, a przyszłość nowego wynalazku, stanęła pod znakiem zapytania. Ponieważ projekt wydrukowania Biblii był kosztowny, Gutenberg wszedł w spółkę z bankierem Johannem Fustem. Pożyczył od niego 1600 guldenów – sumę, która wystarczała na opłacenie pracy wykwalifikowanego rzemieślnika przez mniej więcej 10 lat. Na targach w 1454 roku pokazał swoją Biblię oznajmiając, jakoby wszystkie z  przygotowywanych 180 egzemplarzy znalazło już swoich nabywców. W 1455 roku , kiedy druk Biblii był już na ukończeniu, wspólnicy poróżnili się. Fust zażądał od niego zwrotu całej kwoty wraz z odsetkami, która wynosiła około 2020 guldenów.  Sprzedaż Biblii przyniosła spore zyski, ale mistrz nie był w stanie spłacić zaciągniętego długu. Odbył się proces sądowy, w wyniku którego orzeczono przepadek całego sprzętu drukarskiego i wydrukowanej Biblii na rzecz  J. Fusta.

Istnieją jednak podstawy, by twierdzić, że to nie Gutenberg był pierwszy. Holendrzy za  wynalazcę ruchomej czcionki  uważają swego rodaka…

Tak czy owak nowe drukarnie wyrastały jak grzyby po deszczu. Najpierw w Niemczech, potem zawędrowały do innych krajów: 1465 – do Włoch, 1470 – do Francji, 1473 – do Anglii, Polski, 1493 – do Turcji, nawet do Czarnogóry – w 1494 roku.

Zdjęcie przedstawia najstarsze zachowane maszyny drukarskie świata – z 1600 roku. W 1580 roku warsztat Plantina zatrudniał  56 pracowników, nie wliczając w to pracowników sklepu, zewnętrznych introligatorów i rytowników. Wówczas był to największy tego typu warsztat na świecie

W Polsce,  w 1580 roku działało 17 warsztatów typograficznych, z czego 9 w Krakowie.(…)

Przetrwały także tylko te biznesy księgarskie, które postawiły na druk, tak Zanobi di Mariano z Wenecji przeżył swego lokalnego konkurenta – Vespasiano, który wzgardził księgami drukowanymi.(…)

Przyglądając się z bliska emocjom , a także nowym możliwościom, które przyniósł wynalazek Gutenberga, łatwo znaleźć analogię do współczesnej ery cyfrowej. Dlatego od 1971 roku upowszechnia się idea projektu Gutenberga, polegającego na umieszczeniu w Internecie bezpłatnej wersji książek istniejących w postaci papierowej. Dotychczas opublikowano w formacie cyfrowym w sieci około 40 000 wolnych książek elektronicznych, do których prawa autorskie wygasły lub które ze względu na wiek, nigdy ich nie miały. WWW.gutenberg.org. c.d.n.

Agnieszka Marianowicz-Szczygieł

Jeśli spodobał Ci się ten artykuł, powiadom o nim innych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *